Curso de lingua galega/Os determinantes/O demostrativo

En Galilibros, o Wikibooks en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Curso de L. Galega

Gramática

Historia da Lingua

Ir a: Exercicios sobre o demostrativo
Ir a:   Curso de lingua galega ····· Hª do galego ····· Exercicios de morfosintaxe ····· Exercicios de ortografía ····· Exercicios de léxico 

  A Normativa oficial do galego (na wikipedia galega) 


Os demostrativos son uns determinantes que acompañan un substantivo e que indican proximidade ou lonxanía no espazo ou no tempo respecto da cousa da que fala o emisor:

  • Este libro.
  • Aquela meniña.
  • Ese mozo.

As formas que poden tomar os determinantes demostrativos son as que amosamos no seguinte cadro:

  masculino feminino neutro
  singular plural singular plural singular
proximidade ó emisor este, ese estes, eses esta, esa estas, esas isto, iso
lonxanía aquel aqueles aquela aquelas aquilo



Decatádevos que os plurais masculinos escríbense: estes, eses, aqueles (e non *estos, *esos, *aquelos)

Onde se colocan os determinantes demostrativos?[editar]

Cando acompañan a un substantivo adoitan ir diante, dado que haxa un artigo ou algún outro determinante:

  • Esta película é a que dicía eu
  • O libro aquel era o que me prestara o meu irmán
  • Qué tempos aqueles, cando todo era barato!
  • O disco aquel xa non o volvín a ver máis

Qué funcións teñen os demostrativos?[editar]

Os demostrativos que acompañan a un substantivo fan a función de determinante e, por tanto, concordan co substantivo en xénero e número:

  • Aquela música
  • Aquelas sillas
  • Estes lapis

Cando os demostrativos substitúen un substantivo dicimos que fan a función de pronome:

  • Este é o que procurabamos
  • Esta é a boa

Nesta función atopamos as formas neutras iso/, isto/, e aquilo/ que sempre son pronomes:

  • Iso non me gusta nada
  • Aquilo que dixeches era mentira

Tende en conta que as formas neutras son invariables, isto é que non teñen feminino nin plural: Isto gústame, pero iso non

Contraccións[editar]

Os demostrativos contraen coas preposicións de e en do seguinte xeito:

  este estes esta estas
de deste destes desta destas
en neste nestes nesta nestas



  ese eses esa esas
de dese deses desa desas
en nese nesa neses nesas



  aquel aqueles aquela aquelas
de daquel daqueles daquela daquelas
en naquel naqueles naquela naquelas



  isto iso aquilo
de disto diso daquilo
en nisto niso naquilo



  estoutro estoutros estoutra estoutras
de destoutro destoutros destoutra destoutras
en nestoutro nestoutros nestoutra nestoutras



  esoutro esoutros esoutra esoutras
de desoutro desoutros desoutra desoutras
en nesoutro nesoutros nesoutra nesoutras



  aqueloutro aqueloutros aqueloutra aqueloutras
de daqueloutro daqueloutros daqueloutra daqueloutras
en naqueloutro naqueloutros naqueloutra naqueloutras



Por exemplo:

  • Neste momento estou deitado
  • Diso non entendo nada
  • A roupa está colgada naqueles cordeis
  • O rapaz traballa daquela maneira

Cómpre saber ademais que ...[editar]

1. As voces aquel e aquela poden funcionar como palabras comodíns con valor de substantivos. Acadan diferentes significados, sendo os máis comúns para aquel: 'xeito', 'graza', 'motivo', 'oportunidade'. Para aquela: 'coidado', 'desgraza', 'interese', 'defecto': ten moito aquel para xogar ó fútbol / chamáronnos co aquel da visita do director / con que aquel nos falaba o avó / adubaba a carne con moita aquela / a chegada do xigante foivos unha boa aquela para os ananos / o libro que me destes era de moita aquela.

  • Ese rapaz é moi feo, pero ten un aquel
  • Subir ás figueiras sen que escachen as ponlas ten o seu aquel

2. Tamén como palabra comodín podemos atopar os verbos aquelar e aqueloutrar:

  • Hasme aquela-la radio (=amañar)


  • Nisto botouse a rir
  • Nestas entrou seu pai
  • Con estas agarrou e marchou

5. As palabras aquelar ou aqueloutrar pódense empregar para nos referirmos a algo que non somos quen de expresar coas palabras precisas. Teñen o significado que nós lle queiramos dar:

  • Levei a moto ao taller para que ma aquelaran (="amañaran")
  • Encontreime onte co teu pai e estaba moi aquelado (="con mala cara")
  • Aquelouse todo porque lle dei a razón (="enfadouse")


Ir a:   Curso de lingua galega ····· Hª do galego ····· Exercicios de morfosintaxe ····· Exercicios de ortografía ····· Exercicios de léxico 

  A Normativa oficial do galego (na wikipedia galega) 
Ir a: Exercicios sobre o demostrativo