Euskara/Versión para descargar

En Galilibros, o Wikibooks en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Comentarios do tradutor[editar]

Tras ler con grande pracer o traballo no manual de alemán e lembrarme dun pequeniño curso sobre o euskara en francés, que conservei nos marcadores, decateime de que sería boa idea facer unha achega desta interesante lingua ós falantes de galego. Inicialmente pensaba en Galifontes, pero en realidade o lugar máis axeitado está aquí. O texto orixinal está en http://web.archive.org/20010509044030/anseo.free.fr/basque.html e loxicamente solicitei permiso ó seu autor, Vincent Bastiat, para facer unha tradución do seu traballo ó galego e traelo a Galilibros, que me confirmou por correo electrónico. A pesares de que a estrutura do manual de alemán me parece moi didáctica, seguirei inicialmente o esquema de Bastiat en capítulos, aínda que é posible que faga un vocabulario de resume, suplementario á versión orixinal, que deixaría aquí e levaría tamén ó Galizionario. Intentarei asemade crear un segundo índice que estruture os capítulos e subcapítulos de Bastiat nunha organización máis gramatical, que chamarei Temas, sobre todo porque moitas veces no orixinal se continúan temas en subepígrafes de capítulos distintos. Espero que o pasedes ben léndoo e vos interese, e, se queredes colaborar, xa sabedes onde está o texto orixinal e cal é a lingua de destino da tradución.

Como continuación do curso no que respecta a vocabulario, podedes consultar en liña o hiztegi ("dicionario") de Elhuyar.

Índice desagregado[editar]

Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice orixinal) modificar

Suplemento á versión orixinal


Índice por capítulos[editar]

Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice orixinal) modificar
  • Introdución: Presentación xeral do vasco e dos capítulos
  • Capítulo 01: Pronuncia / Demostrativos en singular / [Vocabulario (1)] / Artigo definido / Verbo "ser/estar" (1): [izan: "ser" (1)]
  • Capítulo 02: Verbo "ser/estar" (2): [izan: "ser" (2)] / [Pronomes interrogativos (0)] / [Vocabulario (2)] / Tradución da preposición "en" [(1)]
  • Capítulo 03: [Tradución da preposición "en" (2)] / Tradución da preposición "de" de pertenza (xenitivo inanimado) / [Vocabulario (3)] / Demostrativos en plural / Adxectivos [(1)]
  • Capítulo 04: [Adxectivos (2)] / Días / Meses / Números (1)
  • Capítulo 05: [Números (2)] / Expresar unha data (1)
  • Capítulo 06: [Expresar unha data (2)] / Tradución da preposición "con" / Tradución da preposición "de" de pertenza (xenitivo animado) / A hora (1)
  • Capítulo 07: [A hora (2)] / Pronomes posesivos [(1)]
  • Capítulo 08: [Pronomes posesivos (2)] / Pronomes interrogativos [(1)] / Fórmulas de cortesía [(1)] / Partes do corpo
  • Capítulo 09: A familia / Negación [partitivo en francés] / Verbo "haber/ter" [ukan] (1)
  • Capítulo 10: [Verbo "haber/ter" [ukan] (2)] / [Demostrativos co verbo ukan] / Verbos en euskara [(1)]
  • Capítulo 11: [Verbos en euskara (2)] / Verbo en pasado / Verbo en presente
  • Capítulo 12: Verbo en futuro / Nominalización
  • Capítulo 13: Algúns verbos importantes
  • Capítulo 14: Fórmulas de cortesía [(2)] / Dirección e procedencia / Facer preguntas
  • Capítulo 15: Formas perifrásticas (analíticas ou compostas) e sintéticas (simples) / Exemplos de formas sintéticas usadas habitualmente
  • Capítulo 16: Verbo "ser/estar" (3): [egon: "estar"] / Obxecto indirecto
  • Capítulo 17: Primeiro texto / [Tradución do primeiro texto]
  • Capítulo 18: Finalidade: expresar "para" + infinitivo / Segundo texto: Carrapuchiño vermello (1) / [Tradución do segundo texto (1)]
  • Capítulo 19: Segundo texto: Carrapuchiño vermello (2) / [Tradución do segundo texto (2)] / [Despedida]

Suplemento á versión orixinal


Índice por temas[editar]

Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Notas metodolóxicas e convencións[editar]

  • No índice da versión orixinal, modifiquei os fragmentos especificados coma suite ("continuación") dándolle o número (2) para crear unha numeración consecutiva das partes. Lóxicamente, as partes precedentes levan o número (1).
  • Ó longo do texto, debido a que o formato wiki permite facelo cómodamente, marquei calquera palabra en euskara sempre en negra. Isto permite identificalas e localizalas de xeito máis rápido. Cando lle siga a tradución ou o significado, irá entre comiñas dobres ("") e os nomes propios ou títulos de obras, irán en cursiva. As aclaracións e comentarios que non aparecen no orixinal e que foron incluídos polo tradutor marcareinos entre [corchetes]. Para a terminoloxía lingüística, tentarei ir poñendo ligazóns á Galipedia, para que alí se poidan aclarar as dúbidas.
  • Tamén grazas ás posibilidades de substitución de páxinas que permite o uso de {{ }} no formato wiki, descompuxen tódolos fragmentos dos capítulos do texto orixinal. Así, cada capítulo estará composto por partes incrustadas en cadanseus puntos da versión orixinal. Isto permite que, cando vaia crear o índice organizado gramaticalmente en temas, poida evitar copiar e pegar estes fragmentos e só teña que repetir estas inclusións con outra organización, aforrándolle espazo e amplo de banda á Fundación. Se queres engadir texto e ves que este formato de modelos é un pouco complicado, ponte en contacto co tradutor aquí.
  • Dado que o índice presentado por Bastiat non se corresponde exactamente co orixinal, engado entre [corchetes] os fragmentos que el non fixo constar.
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice orixinal) modificar
  • Introdución: Presentación xeral do vasco e dos capítulos
  • Capítulo 01: Pronuncia / Demostrativos en singular / [Vocabulario (1)] / Artigo definido / Verbo "ser/estar" (1): [izan: "ser" (1)]
  • Capítulo 02: Verbo "ser/estar" (2): [izan: "ser" (2)] / [Pronomes interrogativos (0)] / [Vocabulario (2)] / Tradución da preposición "en" [(1)]
  • Capítulo 03: [Tradución da preposición "en" (2)] / Tradución da preposición "de" de pertenza (xenitivo inanimado) / [Vocabulario (3)] / Demostrativos en plural / Adxectivos [(1)]
  • Capítulo 04: [Adxectivos (2)] / Días / Meses / Números (1)
  • Capítulo 05: [Números (2)] / Expresar unha data (1)
  • Capítulo 06: [Expresar unha data (2)] / Tradución da preposición "con" / Tradución da preposición "de" de pertenza (xenitivo animado) / A hora (1)
  • Capítulo 07: [A hora (2)] / Pronomes posesivos [(1)]
  • Capítulo 08: [Pronomes posesivos (2)] / Pronomes interrogativos [(1)] / Fórmulas de cortesía [(1)] / Partes do corpo
  • Capítulo 09: A familia / Negación [partitivo en francés] / Verbo "haber/ter" [ukan] (1)
  • Capítulo 10: [Verbo "haber/ter" [ukan] (2)] / [Demostrativos co verbo ukan] / Verbos en euskara [(1)]
  • Capítulo 11: [Verbos en euskara (2)] / Verbo en pasado / Verbo en presente
  • Capítulo 12: Verbo en futuro / Nominalización
  • Capítulo 13: Algúns verbos importantes
  • Capítulo 14: Fórmulas de cortesía [(2)] / Dirección e procedencia / Facer preguntas
  • Capítulo 15: Formas perifrásticas (analíticas ou compostas) e sintéticas (simples) / Exemplos de formas sintéticas usadas habitualmente
  • Capítulo 16: Verbo "ser/estar" (3): [egon: "estar"] / Obxecto indirecto
  • Capítulo 17: Primeiro texto / [Tradución do primeiro texto]
  • Capítulo 18: Finalidade: expresar "para" + infinitivo / Segundo texto: Carrapuchiño vermello (1) / [Tradución do segundo texto (1)]
  • Capítulo 19: Segundo texto: Carrapuchiño vermello (2) / [Tradución do segundo texto (2)] / [Despedida]

Suplemento á versión orixinal


Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Presentación xeral do vasco e dos capítulos[editar]

A lingua vasca, ou euskara, é unha das linguas máis vellas de Europa. Fálase tanto na banda francesa coma na española. Aínda así, divídese en moitos "dialectos" propios de cada provincia [en realidade mesmo a nivel de comarcas ou vales]. Hai polo tanto varios euskeras, aínda que as variacións sexan bastante pequenas entre unha provincia e outra.

Para facer o seu ensino máis sinxelo e sobre todo para mellorar a comunicación entre as provincias, cumpriu "crear" unha lingua única e común para tódalas provincias. Esta lingua chámase euskara batua, que significa "o basco unificado".

Evidentemente, a implantación desta variante non é doada, pois non é máis ca unha combinación de tódolos dialectos (aínda que domina o da provincia de Gipuzkoa). Fíxose necesario reunir intelectuais e todo tipo de persoas para formar unha comisión para o euskara. Tras mainte discusións e debates de todo tipo. a lingua emerxeu. Se o vasco unificado non se impuxo aínda totalmente foi porque o euskara batua non existe máis ca dende os anos sesenta.

O "fomento" desta lingua comezou axiña grazas á creación de xornais en batua como Egin ou Egunkaria, á creación de radios (Euskal irratia, Euskal gaztea, etc.) e tamén grazas á creación dunha canle de televisión (ETB1 [agora complementada por ETB2]).

Arestora, a difusión do euskara batua é unha realidade como se pode constatar observando o crecente número de ikastolak [plural de ikastola] ("escolas onde o ensino só se fai en vasco").

Deste xeito, crear unha páxina web sobre esta lingua é un bo xeito de catalizar esta difusión e de permitir que a xente doutros lugares do mundo aprenda esta lingua.

Pola miña parte, cómpre saber que non falo vasco habitualmente (o que non debe cambiar en ningún caso o voso interese neste curso). De feito, fun a clases de iniciación ó vasco na Université de Bourdeaux III, e o que vos propoño son os meus apuntamentos, un pouco reorganizados, de xeito que mellore a súa comprensión.


Agora, todo o que vos podo desexar é que o pasedes ben (mellor tomalo coma un xogo que coma unha obriga). Sobre todo, non dubidedes en escribirme se tedes algunha suxestión, calquera que sexa (por exemplo, relativa á presentación da miña web).

Non dubidedes tampouco en falar desta web á vosa contorna, pois máis xente non fai mal.

Agur eta ongi ikastea.

Vincent Bastiat
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Pronuncia[editar]

En vasco tódalas letras se pronuncian e non existe o acento tónico. Porén, algunhas letras non se pronuncian coma en francés [e cómpre dar estes detalles tamén para o galego]:

  • e pronúnciase coma e pechado;
  • g pronúnciase [sempre] coma en gato;
  • j pronúnciase coma o ll en galego ou mesmo o i [ou o y nalgúns estranxeirismos];
  • u pronúnciase coma o u en galego;
  • s pronúnciase coma o x en galego;
  • x pronúnciase coma o x en galego;
  • z pronúnciase coma o s en galego;


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Artigo[editar]

Para comezar, cómpre saber que no euskara os substantivos, os adxectivos e os verbos están constituídos dunha raíz invariable sobre a que engaden os sufixos e que non tén xénero. Así, para dicir "o ..." ou "a ...", cómpre engadir o sufixo -a sempre que o nome non remate xa en -a. No resto dos casos non se engade nada.

neska filla [a] substantivo feminino
gizona rapaz [o] substantivo masculino

Para dicir o plural "os ..." ou "as ..." engádese o sufixo -(a)k.

  • gizonak: "os rapaces";
  • emakumeak: "as mulleres";


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Demostrativos en singular[editar]

hau este, esta (relacionado con aquí, acá, acó) demostrativo singular
hori ese, esa (relacionado con alí, alá, aló) demostrativo singular
hura aquel, aquela (relacionado con acolá) demostrativo singular

Colócanse tralo substantivo ó que acompañan. Se temos os seguintes nomes:

gizon home substantivo masculino
gizon varón substantivo masculino
emazte esposa substantivo feminino
emakume muller substantivo feminino
emakume femia substantivo feminino
neska filla substantivo feminino
mutil rapaz substantivo masculino
ikasle alumno substantivo masculino

entón "esta filla" pode dicirse neska hau, neska hori ou neska hura conforme o lugar onde se atope.


Demostrativos plurais[editar]

Os demostrativos singulares son hau, hori e hura. Agora véxanse as súas formas en plural:

hauek estes, estas demostrativo plural
horiek eses, esas demostrativo plural
haiek aqueles, aquelas demostrativo plural


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Pronomes interrogativos[editar]

Pronomes interrogativos básicos

nor? quen? pronome interrogativo
zer? que? pronome interrogativo
nun? onde? pronome interrogativo


  • nola: "como" (de que xeito)
  • nolakoa: "como" (de que xeito)
  • noren: "de quen"

Exemplos:

  • nola da zure etxea?: como é a túa casa?
  • noren da etxea?: de quen é a casa?


Pronomes posesivos[editar]

Os pronomes persoais non teñen máis ca unha forma, porque a marca do plural engádeselle ó nome:

nire meu [o], a miña, os meus, as miñas posesivo
zure teu [o], a túa, os teus, as túas posesivo
haren seu [o], a súa, os seus, as súas (del) posesivo
bere seu [o], a súa, os seus, as súas (del, do propio suxeito) posesivo

Isto débese a que en euskara, cómpre facer a diferenza entre "eu estiven co seu pai" e "el estivo co seu pai". No primeiro caso usarase haren, porque non é o meu propio pai (o do suxeito), mentres que no segundo caso utilizarase bere porque se trata do pai de quen se fala.

gure noso [o], a nosa, os nosos, as nosas posesivo
zuen voso [o], a vosa, os vosos, as vosas posesivo
haien seu [o], a súa, os seus, as súas (deles) posesivo
beren seu [o], a súa, os seus, as súas (deles, do propio suxeito) posesivo

Facer preguntas[editar]

  • nor: "o que, quen"
  • zer: "o que"
  • nun: "onde"
  • noiz: "cando"
  • nora: "como"
  • zenbat: "canto"
  • zergatik: "por qué"
  • zertarako: "para que"


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Declinación: preposición "en"[editar]

O xeito de expresar as preposicións de lugar (a referencia a un lugar) é sempre a mesma:

Para os nomes propios[editar]

Engádese -(e)n ó final do nome de lugar:

  • Bordalen ("Bordeos") convértese en Bordalen ("en Bordeos")
  • Berlin ("Berlín") convértese en Berlinen ("en Berlín")

Para os nomes comúns[editar]

Engádese -(a)n ó final da raíz do nome: [Tendo]

mendi montaña substantivo feminino

convértese en mendian ("na montaña")

Para comprender mellor o seu funcionamento e significado, cómpre traducir os nomes vascos declinados do revés (de atrás para adiante).


Polo tanto, mendian = mendi + a + n

  • mendi: "montaña"
  • -a: "a" (artigo)
  • -n: "cara a"

Así, do revés isto dará do revés: "á (cara á) montaña"

Para o plural, engádese -etan.

  • mendietan: "ás montañas"


Declinación: preposición "de"[editar]

A expresión da preposición "de" para falar dun lugar tampouco é moi difícil. Engádese -(e)ko. Polo tanto, se:

unibertsitate universidade substantivo feminino

entón

  • Bordaleko unibertsitatea: "na Universidade de Bordeos"


Declinación: preposición "con"[editar]

Cómpre engadir -(a)rekin se o complemento é singular e -ekin se é plural.

  • gizonarekin: "co home"
  • gizonekin: "cos homes"


Declinación: partitivo[editar]

Imos aprender a expresar a ausencia dalgo material, a dicir o "nada de" da negación "non hai nada de ..."

Para isto, cómpre engadir -(r)ik ó final da palabra

  • ogi: "pan"
  • ez da ogirik: "non hai pan"
  • ez da gizonik: "non hai homes"

Nota: isto só sirve para as oracións negativas [en francés tamén para as negativas].


Declinación: xenitivo-partitivo[editar]

Cómpre engadir -(a)ren, prestando atención que só se utiliza para cousas vivas [animadas] como unha persoa, un peixe, un paxaro, etc.

  • gizonaren etxea: "a casa que pertence ó home", é dicir "a casa do home".

Noutros casos (cousas inanimadas), engadirase -ko (v. Tradución da preposición "de" de pertenza (xenitivo inanimado))


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Declinación: destino[editar]

Como en galego, pode facerse a diferenza entre falar e falarlle a alguén. En galego engadimos a preposición "a", mentres que en vasco o que cambia é o auxiliar. De momento, imos ver só o xeito de expresar a terceira persoa do singular, como en "el respóndelle" ou "el dállo a Mikel".

O auxiliar conxugado du transfórmase en dio:

  • erantzuten du: "el responde" > erantzuten dio: "el respóndelle"

Cando se coñeza a persoa a quen lle afecta a acción e se queira mencionar, engádeselle a terminación -(r)i ó final do seu nome (común ou propio):

  • ematen dio Mikel: "el dálle a Mikel"
  • ematen dio emakumeari: "el dállo á muller"

Declinación: dirección e procedencia[editar]

Para indicar a dirección, engádese -(a)ra tralo nome:

  • etxera joaten naiz: "vou á casa"

Para indicar a procedencia, engádese -(a)tik:

  • etxetik etortzen da: "vén da casa"

Así, para traducir "de Baiona a Anglet" ó vasco, dise: Baionatik Angelura


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Verbo "ser"[editar]

naiz [ni] son [eu] verbo conxugado
zara [zu] es [ti] verbo conxugado
da [hura] é [el/ela] verbo conxugado
gara [gu] somos [nós] verbo conxugado
zarete [zuek] sodes [vós] verbo conxugado
dira [haiek] son [eles/elas] verbo conxugado

Para formar a oración negativa, colócase ez diante do verbo.

Cando se conxuga izan, debe engadirse o artigo ó substantivo. O verbo colócase ó final da oración cando é afirmativa, pero detrás do grupo nominal [o suxeito] na frase negativa:

  • gizona naiz: "[eu] son un rapaz"
  • ez naiz gizona: "[eu] non son un rapaz"


Verbo "estar"[editar]

Como en galego, en euskara hai dous verbos distintos para "ser" e "estar": izan e egon. Xa vimos izan anteriormente, así que imos ver egon e os casos nos que se empregan un ou outro. O sistema funciona practicamente como en galego:

  • emprégase izan para un estado fundamental, normalmente permanente como no verbo "ser": fransesa naiz: "son francés"; haindia da: "é grande"
  • emprégase egon como o verbo "estar", para unha posición espacial ou un estado temporal: "estou na casa"


egon ("estar")
nago
zaude
da
gaude
zaudete
daute


O verbo "haber/ter"[editar]

Ukan é o segundo dos verbos auxiliares usados en vasco. Ten dúas conxugacións diferentes segundo o complemento directo sexa singular ou plural.


Nota: debido a que cando se usa ukan se trata dun verbo transitivo (que ten un complemento directo), este complemento aparece sempre. Así, a tradución de dut non será "teño" senón "téñoo", e a tradución de ditugu non será "temos" senón "témolo" (ou co feminino ou plurais).

Suxeitos do verbo ukan[editar]

Se o suxeito é un nome propio, engádese -(e)k ó final:

  • Mirentxuk; Clintonek
Mirentxuk etxe bat du: "Mirentxu ten unha casa"

Se o suxeito é un nome común, entón engádese -(a)k no singular e -(e)k no plural.

  • gizonak etxe bat du: "o home ten unha casa"
  • gizonek hiru etxe dituzte: "os homes teñen tres casas"


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Clasificación dos verbos[editar]

Os verbos en euskara divídense en tres grupos. Debido a que non existe exactamente un infinitivo, o que se traduciría como infinitivo para a súa enunciación procede de feito dun participio pasado en euskara.

(A) Verbos rematados en -i

  • ikusi: "ver" ("visto")
  • ibili: "andar" ("andado")
  • ikasi: "aprender"

(B) Verbos rematados en -tu

  • mintzatu: "falar"
  • hartu: "coller"
  • begiratu: "mirar"


(C) Verbos rematados en -n

  • eman: "dar"
  • erran: "dicir"
  • ukan: "ter/haber"
  • izan: "ser"
  • joan: "ir"

(D) Resto

  • bete: "encher"
  • erre: "arder, queimar, fumar"


Verbos básicos[editar]

Verbos do grupo A

  • ateratu: "saír"
  • begiratu: "mirar"
  • bilatu: "buscar"
  • galdu: "perder"
  • gordatu: "agochar"
  • handitu: "agrandar"
  • hartu: "coller"
  • hunkitu: "tocar"
  • lagundu: "axudar"
  • mintzatu: "falar"
  • zikindu: "luxar"

Verbos do grupo B

  • ahantzi: "esquecer"
  • bidali: "enviar"
  • ebaki: "cortar"
  • ebatsi: "roubar"
  • edeki: "quitar"
  • eduki: "soster"
  • egosi: "cociñar"
  • ekarri: "levar"
  • erori: "caer"
  • erosi: "vender"
  • etorri: "vir"
  • ezarri: "meter"
  • hautsi: "romper"
  • hertsi: "apretar", "manter", "pechar"
  • hetsi: "pechar"
  • ibili: "andar"
  • idatzi: "escribir"
  • ideki: "abrir"
  • igorri: "enviar"
  • ikasi: "aprender", "comprender", "ensinar"
  • ikusi: "ver"
  • irakatsi: "ensinar"
  • irakurri: "ler"
  • irakutsi: "amosar"
  • irauli: "xirar", "volver"
  • itzuli: "traducir"
  • jali: "saír"
  • jarraiki: "seguir"
  • jarri: "sentar"
  • jautsi: "baixar"
  • jeiki: "erguerse (da cama)"
  • utzi: "deixar"

Verbos do grupo C

  • berregin: "refacer"
  • desegin: "desfacer"
  • edan: "beber"
  • egin: "facer"
  • egon: "estar", "atoparse"
  • eman: "dar"
  • entzun: "oír", "ouvir"
  • erantzun: "responder"
  • erran: "dicir"
  • hatxeman: "atrapar"
  • hauteman: "notar"
  • igan: "amosar"
  • iragan: "atravesar", "cruzar"
  • iraun: "durar"
  • izan: "ser"
  • jakin: "saber"
  • jan: "comer"
  • jasan: "superar", "aturar", "soportar"
  • joan: "ir"
  • ukan: "ter", "haber"

Verbos do grupo D

  • ase: "satisfacer"
  • bete: "encher"
  • erre: "arder", "queimar", "fumar"
  • gorde: "agochar"
  • hil: "morrer", "matar"
  • ito: "afogar", "somerxer"
  • jaio: "nacer"
  • jo: "petar", "golpear"


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Conxugación: pasado[editar]

É o tempo máis sinxelo. Abonda con xuntar o participio pasado e o auxiliar, e deste úsase a forma conxugada.

  • ikusi dut: "eu vino"
  • eman ditut: "eu dinllas"
  • ez dut ikusi: "eu non o vin"
  • gizonek etxe bat egin dute: "os homes fixeron unha casa"


Conxugación: presente[editar]

Para os verbos do grupo A, quítaselles -tu ou -du e engádeselles -tzen:

  • hartzen dut: "eu cólloo"

Para os verbos do grupo B que rematan en -i, quítaselles este -i e engádeselles -ten:

  • ikusten dut: "eu véxoo"

Para os verbos do grupo B que rematan en -ri, quítaselles este -ri e engádeselles -tzen:

  • etortzen da: "eu veño"

Para os verbos do grupo C, quítaselles o -n e engádeselles -ten:

  • erraten dut: "eu dígoo"

Para os verbos do grupo D, simplemente engádeselles -tzen:

  • baso bat betetzen dut: "eu encho o vaso"


Conxugación: futuro[editar]

Engádeselle -ko ó participio pasado agás se remata en -n, caso no que se lle engade -go.

  • etorriko dut: "eu virei"
  • gordeko dut: "agochareino"; "tapareino"


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Conxugación: formas sintéticas (simples)[editar]

Anteriormente vimos cómo conxugar os verbos usando un auxiliar.Esta forma de conxugación chámase perifrástica [ou analítica]. Nembargantes, a maioría dos verbos admiten un equivalente baixo a forma dunha soa palabra, que se chama forma sintética. Moitos verbos só se conxugan mediante a forma sintética. Algúns exemplos son:

  • etortzen naiz: ("eu ando") pode tamén dicirse nator
  • joaten da: ("el vai") pode tamén dicirse doa

O uso destas formas facilita a conversa.


Conxugación: formas sintéticas usuais[editar]

izan ("ser") etorri ("vir") joan ("ir") ukan ("ter", "haber")
naiz
zara
da
gara
zarete
dira
nator
zatoz
dator
gatoz
zatozte
datoz
noa
zoaz
doa
goaz
zoazte
doaz
dut
duzu
du
dugu
duzue
dute
ibili ("andar") ekarri ("levar") jakin ("saber") eduki ("soster")
nabil
zabiltza
dabil
gabiltza
zabiltzate
dabiltza
dakart
dakarzu
dakar
dakargu
dakarzue
dakarte
dakit
dakizu
daki
dakigu
dakizue
badakite
daukat
daukazu
dauka
daukagu
daukazue
daukate

Estes verbos só se conxugan no presente e na forma con obxecto directo singular. A forma sintética menciónase só para que non vos cause sorpresas se vola atopades. Non é preciso aprendela de memoria (polo menos de momento) porque se non pode mesturarse co visto anteriormente: simplemente aprendede a recoñecela.


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Conxugación: nominalización[editar]

En euskara, tódolos verbos poden nominalizarse (que non é o caso o francés [pero si do galego, mediante a construción "o" + infinitivo]), é dicir, poden converterse en sustantivos.

Os que teñen o seu participio pasado rematado en -n substitúen o seu -n por un -te:

  • erran: "dicir" ("dito") > errate: "acto/acción/efecto de dicir", "o dicir", "o dito"

Os que teñen o seu participio pasado rematado en -tu ou -du transforman estas terminacións en -tze:

  • hartu > hartze: "acto/acción/efecto de coller", "o coller", "a colleita", "a recolección"

Os que teñen o seu participio pasado rematado en -i transfórmano en -te se este está precedido de -s-, de -z- ou de -tz-, pero convérnteno en -tze- no resto dos casos (por exmplo, cando está tras un -rr- ou un -l-):

  • ikusi > ikuste: "acto/acción/efecto de ver", "a vista", "a visión"
  • idatzi > idatzte > idatze: "acto/acción/efecto de escribir", "a escrita"
  • ibili > ibiltze: "acto/acción/efecto de irse", "a marcha", "a partida"

Para os verbos do grupo D, engádese case sempre -tze:

  • erre > erretze: "acto/acción/efecto de arder/fumar"

Nota: Xa que tódolos verbos vascos poden converterse en nomes (é dicir, nominalizarse), declínanse como o resto os nomes (mendi, etxe, ...)

A pregunta que pode xurdir é que para que pode servir isto. Pois ben, para dicir por exemplo "está prohibido fumar" se usa esta estrutura:

  • erretzea debekatua da: "o acto/acción/efecto de fumar está prohibido" ("fumar+o" + "prohibido" + "está")


Conxugación: finalidade[editar]

Xa vimos que os verbos admiten sufixos. Así, para dicir "para" + infinitivo abonda con engadir o sufixo -teko:

  • zu hobeki ikusteko: "para verte mellor"


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Cortesía e expresións comúns[editar]

  • egun on: "bos días"
  • arrastalde on: "boas tardes"
  • gau on: "boas noites"
  • urte on: "bo ano"

No País vasco francés:

  • agur: "saúde" (chegando)
  • adio: "deica" (ó marchar)

No País vasco español, pola contra:

  • kaixo: "boas" (ó chegar)
  • agur: "ata logo" (marchando)

Outras útiles son:

  • nola zara?: "como vai?", "como estás?"
  • milesker = eskerrik asko: "grazas"
  • deusetaz: "de nada"
  • otoi: "por favor"
  • barkatu!: "perdón!"
  • gero arte: "ata pronto", "até pronto"


  • arratsalde on: "boas tardes"
  • gau on: "boas noites"
  • gero arte: "ata pronto", "até pronto"
  • badoa?: "como vai?"
  • otoi: "por favor"
  • deusetaz: "de nada"
  • gogotik: "claro", "gustaríame"
  • zorionak: "boas festas"
  • dagizula on: "bo proveito"
  • xantza on: "boa sorte"
  • osasuna!: "saúde!", "Xesús!"
  • doluminak: "síntoo"
  • damu dut: "síntoo", "perdón"
  • ahantzi dut: "esquecino"
  • gose naiz: "teño fame"
  • egarri naiz: "teño sede"
  • hoztua naiz: "teño frío"
  • berotua naiz: "teño calor"
  • nekatua naiz: "estou canso"
  • presatua naiz: "estou agobiado", "estou amolado"
  • banoa: "marcho"


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Vocabulario: os números[editar]

bat un, unha numeral cardinal
bi dous, dúas numeral cardinal
hiru tres numeral cardinal
lau catro numeral cardinal
bost cinco numeral cardinal
sei seis numeral cardinal
zazpi sete numeral cardinal
zortzi oito numeral cardinal
bederatzi nove numeral cardinal
hamar dez numeral cardinal
hamaika once numeral cardinal
hamabi doce numeral cardinal
hamahiru trece numeral cardinal
hamalau catorce numeral cardinal
hamabost quince numeral cardinal
hamasei dezaseis numeral cardinal
hamazazpi dezasete numeral cardinal
hemezortzi dezaoito numeral cardinal
hemeretzi dezanove numeral cardinal
hogei vinte numeral cardinal

Para continuar, cómpre saber que en euskara os número van de vinte en vinte. En francés, isto existe a partir de 60 (soixante quinze = 60 + 15). Noutras palabras: en euskara non hai unha palabra para dicir "trinta", senón que se constrúe como "vinte máis dez", usando ta como a contracción (coloquial) da conxunción.

hamar dez numeral cardinal
hogei vinte numeral cardinal
hogei ta hamar trinta numeral cardinal
berrogei corenta numeral cardinal
berrogei ta hamar cincuenta numeral cardinal
hirurogei sesenta numeral cardinal
hirurogei ta hamar setenta numeral cardinal
laurogei oitenta numeral cardinal
laurogei ta hamar noventa numeral cardinal
ehun cen numeral cardinal
berrehun douscentos, duascentas numeral cardinal
hirurehun trescentos, trescentas numeral cardinal
laurehun catrocentos, catrocentas numeral cardinal
bostehun cincocentos, cincocentas numeral cardinal
bostehun quiñentos, quiñentas numeral cardinal
seirehun seiscentos, seiscentas numeral cardinal
zazpirehun setecentos, setecentas numeral cardinal
zortzirehun oitocentos, oitocentas numeral cardinal
bederatzirehun novecentos, novecentas numeral cardinal
mila mil numeral cardinal

Así, 1998 dise: mila bederatziherun ta laurogei ta hemezortzi


Vocabulario básico[editar]

| gizon || home || substantivo masculino |- | gizon || varón || substantivo masculino |- | emazte || esposa || substantivo feminino |- | emakume || muller || substantivo feminino |- | emakume || femia || substantivo feminino |- | neska || filla || substantivo feminino |- | mutil || rapaz || substantivo masculino |- | ikasle || alumno || substantivo masculino


bainan pero, mais conxunción
orduan polo tanto conxunción
eta e conxunción
beti sempre adverbio
hemen aquí adverbio

Polo tanto as expresións seguintes terían estas traducións:

  • Nor da neska hori?: "Quen é esta rapaza?"
  • Neska hori ikaslea da bainan mutil hau ez da ikaslea: "Esa rapaza é unha alumna pero este rapaz non é un alumno"

alkia cadeira substantivo feminino
gela clase substantivo feminino

e entón:

  • gelako alkia: "a cadeira da clase"


Adxectivos[editar]

Ante todo, o adxectivo colócase tralo substantivo. [Partindo de]:

tipi pequeno adxectivo
handi grande adxectivo
  • gizon tipia da: " é un home pequeno"

Como terás notado, é o adxectivo o que colle a marca do artigo. Cando hai varios seguidos, sempre é o último termo que o que recibe a carga do artigo:

  • Gizon handi beltza: "o grande home negro"

Nembargantes, non sempre se dá esta situación.


Exemplo: se se quere dicir "é un home pequeno", o adxectivo é atributo. Entón dise gizon tipia da (só o adxectivo colle a marca de artigo).

En troques, se se quere dicir "o home é pequeno", o adxectivo é epíteto. Entón dise gizona tipia da (o nome e o adxectivo collen ó mesmo tempo a marca de artigo).


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal



Vocabulario do tempo: as horas[editar]

A hora en euskara funciona como a hora en inglés, no senso de que vai en tramos de 12 horas. O vocabulario de base é:

tenorea hora substantivo feminino
goiz mañá (parte do día) substantivo feminino
goizeko da mañá locución adxectiva
arratsalde serán substantivo masculino
arratsaldeko do serán locución adxectiva
gau noite substantivo feminino
eguerdi mediodía substantivo masculino
gauerdi medianoite substantivo feminino
Zer ordu da? Que hora é? oración

Para responder esta pregunta, imos partir da formulación máis completa para rematar coa fórmula máis sinxela (a forma coloquial).


  • ordu bata da: "é a unha" (única forma posible)

Para o resto das horas:

  • bi orduak dira = bi (ordu)ak dira = biak: "son as dúas".

Como se pode comprobar, o verbo izan conxúgase na terceira persoa (dira): de feito, o sistema é igual có do galego. Literalmente, non se di que "é as dúas [horas]" [literal do francés], senón que "son as dúas [horas]".

  • hiruak: "son as tres"
laurden cuarto numeral partitivo
erdi media numeral partitivo

e polo tanto:

  • hiruak ta laurden: "(son) as tres e cuarto" (ta é a contracción oral de eta)
  • biak ta erdi: "(son) as tres e media"
guti [posposición] menos preposición

e polo tanto:

  • bosteak laurden guti: "(son) as cinco menos cuarto"

Nota: eguerdi ("mediodía") e gauerdi ("medianoite") non poden usarse máis ca en horas en punto. En vasco, non se dirá "a medianoite menos cuarto" [literal do francés], senón "as doce menos cuarto"

  • ze orduan da?: "Que hora é?",

que se respondería:

  • bietan = bi-etan: "as dúas"
  • seiak ta laurdenetan: "as seis e cuarto"
  • seiak laurden gutitan: "as seis menos cuarto"


Vocabulario do tempo: os días[editar]

egunak días [os] substantivo masculino plural
astelehena luns substantivo masculino
asteartea martes substantivo masculino
asteazkena mércores substantivo masculino
osteguna xoves substantivo masculino
ostirala venres substantivo masculino
larunbata sábado substantivo masculino
igandea domingo substantivo masculino

Vocabulario do tempo: os meses[editar]

urtarrila xaneiro substantivo masculino
otsaila febreiro substantivo masculino
martxoa marzo substantivo masculino
apirila abril substantivo masculino
maiatza maio substantivo masculino
ekaina xuño substantivo masculino
uztaila xullo substantivo masculino
agorrila agosto substantivo masculino
iraila setembro substantivo masculino
urria outubro substantivo masculino
azaroa novembro substantivo masculino
abendua decembro substantivo masculino

Para dicir "en" + mes, cómpre engadir -n se o mes remata en dúas vogais. Se non, quítase a terminación e engádese -ean.

  • Urrian: "en outubro"
  • Otsailean: "en febreiro"


Vocabulario do tempo: as datas[editar]

Para expresar todo o conxunto dunha data, aprenderemos a dicir "domingo 13 de decembro de 1998". A orde en euskara será: ano + mes + día do mes + día da semana.


Particularidades:

  • Despois do ano, engádese -ko
  • Despois do ano, engádese -ren ou -ean (v. meses)
  • Despois do día do mes, engádese -(e)an
  • Despois do día da semana, engádese -(a)rekin

Entón "domingo 13 de decembro de 1998" diríase

1998-ko anbenduaren 13-an igandearekin,

que pronuciado sería

mila bederatzirehun ta laurogei ta hemezortziko abenduaren hamahiruan igandearekin.


Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Vocabulario: as partes do corpo[editar]

burua cabeza [a] substantivo feminino
belahirriak orellas [as] substantivo feminino plural
begiak ollos [os] substantivo masculino plural
ileak cabelos [os] substantivo masculino plural
sudurra nariz [o] substantivo masculino
ahora boca [a] substantivo feminino
eskuak mans [as] substantivo feminino plural
ezker esquerda [a] substantivo feminino
eskuina dereita [a] substantivo feminino
zangoak pernas [as] substantivo feminino plural
oinak pés [os] substantivo masculino plural
besoa brazos [os] substantivo masculino plural
ukondoa cóbado [o] substantivo masculino
ukarai pulso [o] (onde se pon o reloxo de pulseira) substantivo masculino
belaunak xeonllos [os] substantivo masculino plural

Vocabulario: a familia[editar]

ama nai, madre substantivo feminino
aita pai, padre substantivo masculino
aitamak pais [os] substantivo masculino plural
gurasoak pais [os] substantivo masculino plural
anaia irmán substantivo masculino
arreba irmá substantivo feminino
ahizpa irmá (dunha rapaza) substantivo feminino
osaba, otto tío substantivo masculino
izeba tía substantivo feminino
amatxi avoa substantivo feminino
aitatxi avó substantivo masculino
kusiak curmáns [os] substantivo masculino plural
alaba filla substantivo feminino
seme fillo substantivo masculino
semetipi neto substantivo masculino
alabatipi neta substantivo feminino
Ir ó tema seguinte
Galilibro MANUAL DE LINGUA VASCA (Índice gramatical) modificar
  • Introdución : Presentación xeral do vasco e dos capítulos.
  • Tema 01: Pronuncia
  • Tema 02: Artigos
  • Tema 03: Demostrativos (singular e plural)
  • Tema 04: Pronomes (persoais e interrogativos); facer preguntas
  • Tema 05: Declinación: preposicións ("en", "de", "con"), partitivo e xenitivo-partitivo
  • Tema 06: Declinación: destino, dirección e procedencia
  • Tema 07: Verbos: auxiliares ("ser", "estar" e "haber/ter") e negación
  • Tema 08: Verbos: clasificación e verbos básicos
  • Tema 09: Conxugación verbal: tempos básicos (pasado, presente e futuro)
  • Tema 10: Conxugación verbal: formas analíticas e sintéticas
  • Tema 11: Conxugación verbal: nominalización (substantivación) e modo (finalidade)
  • Tema 12: Cortesía e expresións comúns
  • Tema 13: Vocabulario: os números e léxico básico
  • Tema 14: Vocabulario: o tempo (as horas, os días, os meses, as datas)
  • Tema 15: Vocabulario: o ser humano (as partes do corpo e a familia)
  • Tema 16: Dous textos e despedida

Suplemento á versión orixinal


Primeiro texto: Irakurgaia[editar]

euskara galego categoría gramatical
irakurgaia lectura (o que se le) substantivo feminino
lagun amigo; amiga substantivo e adxectivo
zahar vello (de hai tempo) adxectivo
nahiko de abondo /
suficiente /
bastante /
ben /
moi /
abondo
adverbio /
adverbio (e adxectivo invariable) /
adverbio (e adxectivo invariable) /
adverbio /
adverbio /
adverbio
diferente diferente adxectivo invariable
indar forza substantivo feminino
ordea porén /
pola contra /
polo contrario /
por outro lado /
por outra banda /
en cambio
conector:
locución adverbial
ou conxuntiva
gutxi pouco; pouca adxectivo e adverbio
berriz porén /
pola contra /
polo contrario /
por outro lado /
por outra banda /
en cambio
conector:
locución adverbial
ou conxuntiva
luze longo; longa adxectivo e adverbio
serio serio; seria adxectivo
lotsagabea sarillo /
desvergoñado; desvergoñada /
desvergonzado; desvergonzada /
descarado; descarada /
insolente
substantivo masculino
adxectivo e substantivo /
adxectivo e substantivo /
adxectivo e substantivo /
adxectivo invariable e substantivo
erre fumar verbo
nahi ukan querer verbo (modal)
tabako tabaco substantivo masculino
zigarro pito (de tabaco) /
cigarro
substantivo masculino
galdetu preguntar /
pedir
verbo
ere tamén adverbio
esan dicir verbo
hor adverbio
erosi mercar /
comprar
verbo
diru diñeiro /
cartos
substantivo masculino /
substantivo masculino plural
ezin ukan non poder locución verbal
haserre enfadado; enfadada /
anoxado; anoxada /
furioso; furiosa
adxectivo
bakarrik só ("sen compaña" e "únicamente") adverbio
pakete paquete substantivo masculino
gehiago máis adverbio
balio ukan valer verbo
erantzun responder verbo
beste[a(k)] outro [o] adxectivo (e substantivo)
jenio carácter /
xenio
substantivo masculino
txar mao; má /
malo; mala /
malvado; malvada
adxectivo
honela así adverbio
tori toma exclamación verbal conxugada
bada pois /
entón ("xa que logo")
adverbio
agertu aparecer verbo
tabako-denda estanco substantivo masculino
honek du aurpegia! que espabilado! ["aurpegia" = cara] interxección
berriz de novo /
outra vez
locución adverbial
orain agora adverbio
oso moi adverbio
sua fogo /
lume
substantivo masculino
benetan de verdade locución adverbial
gogora pensar verbo

Pello eta Paskual lagun zaharra dira. Laguna dira, bai, baina nahiko diferenteak. Pello handia da eta indarra du, Paskual, ordea, txikia da eta indar gutxi du. Pellok ez du ilerik buruan; Paskualek, berriz, ile luzea du. Pello gizon serioa da; Paskual, ordea nahiko lotsagabea da.

Paskualek erre nahi du baina ez du tabakorik

  • Kaixo, laguna! Ba duzu zigarrorik? -galdetzen dio Pellori.

Pellok ere ez du zigarrorik.

  • Barkatu, Paskual -esaten dio- baina nik ere ez dut. Hor badute. Joan eta erosi.

Paskualek ez du dirurik.

  • Ezin dut erosi -esaten du- ,dirurik ere ez dut...
  • Zenbat nahi duzu? -galdetzen dio lagunak nahiko haserre.
  • Hamar duro bakarrik. Nahikoa izango da. Zigarro paketeak ez du gehiago balio -erantzuten dio besteak.

Pellok dirua ematen dio Paskuali, baina jenio txarra du eta honela esaten dio:

  • Tori, bada, dirua. Zigarroak erosi eta ez agertu hemen gehiago!

Paskual takako-dendara joan da.

  • Honek du arpegia! -esaten du Pellok

Bi minuto pasa dira eta hor da berriz gure gizona.

  • Zer nahi duzu orain, -galdetzen dio Pellok oso haserre.
  • Sua... -erantzuten dio Paskualek.

Benetan aurpegi gogora du Paskualek.


Tradución do primeiro texto: Lectura[editar]

Pello ("Pedro") e Pascual son vellos amigos. Son amigos, si, pero bastante diferentes. Pello é grande e ten forza; Pascual, en cambio, é pequeno e ten pouca forza. Pello non ten cabelos na cabeza; Pascual, polo contrario, ten os cabelos longos. Pello é un home serio; Pascual, en cambio, (é) ben sarillo.

Pascual quere fumar pero non ten tabaco.

  • Ola, amigo! Tes pitos? -pregúntalle a Pello.

Pello xa non ten máis pitos.

  • Síntoo, Pascual -dille el-, non che teño. Alí [si que] teñen. Vai e compra.

Pascual non ten cartos.

  • Non podo mercar -dille-, xa non teño cartos.
  • Canto queres? -pregúntalle o amigo bastante enfadado.
  • Só dez pesos. Iso será abondo. A paquete de pitos non vale máis -respóndelle o outro.

Pello dálle os cartos a Pascual, pero ten mal carácter e dille así:

  • Toma os cartos entón. Merca os pitos e non aparezas máis por aquí!

Pascual vai á tenda de tabaco.

  • Que espabilado! -di Pello.

Pasan dous minutos e o noso home está alí outra vez máis.

  • Que queres agora? -pregúntalle Pello moi enfadado.
  • Lume... -responde Pascual

Pascual ten de verdade moito morro.



Segundo texto: Txano Gorritxo ("Carrapuchiño vermello")[editar]

euskara galego categoría gramatical
Txano Gorritxo Carrapuchiño Vermello nome propio
egun batez un día locución substantiva
urtebetetze aniversario (do nacemento) substantivo masculino
opari agasallo substantivo masculino
batzu varios; varias adxectivo
otarre cesto substantivo masculino
arroltza ovo substantivo masculino
sagar mazá substantivo feminino
pastel torta substantivo feminino
gozo doce adxectivo
sartu ukan meter verbo
zuzen-zuzen dereito /
dereitiño ("sen desviarse")
adverbio
bidenabar durante o camiño locución adverbial
gabe sen preposición
horrela así adverbio
bide camiño substantivo masculino
lili flor substantivo feminino
pentsatu pensar verbo
polita bonito; bonita adxectivo
pozik contento; contenta adxectivo
bildu recoller verbo
otso lobo substantivo masculino
egertu aparecer verbo
biziki moi adverbio
gaixto mao; má /
malo; mala /
malvado; malvada
adxectivo
hantxe aquí [mesmiño] adverbio
oihan bosque substantivo masculino
sartu izan entrar [en] /
meterse [en]
verbo

Etxe batean, Txano Gorritxo eta bere ama bizi dira. Egun batez, amak erraten du Txano Gorritxori :

  • Txano Gorritxo, gaur amatxiren urtebetetzea da eta opari batzu egin behar dituzu. Otarre honetan arroltzak, sagarrak eta pastel gozo bat sartu ditut. Zuzen-zuzen joan behar duzu, bidenabar gelditu gabe.
  • Ongi, ama. Horrela eginen dut -erantzuten du Txano Gorritxok.

Eta etxetik ateratzen da.

Bidean, lili batzu ikusten ditu eta pentsaten du : "lili hauek politak dira. Hartuko ditut eta amatxiri emango ditut. Pozik izango da". Eta liliak biltzen ditu.

Orduan otsoa agertzen da. Otsoa biziki gaixtoa da.

Txano Gorritxori galdetzen du :

  • Nora zoaz, Txano Gorritxo?
  • Amatxiren etxera erantzuten du honek.
  • Bai? Eta nun bizi da (zure) amatxi?
  • Hantxe. Etxe tipi hartan.
  • Biziki ongi -erraten du otsoak.

Eta oihanean sartzen da.


euskara galego categoría gramatical
korrika correr verbo
hasi comezar verbo
iritsi chegar verbo
ohe cama substantivo feminino
jo petar verbo
barne interior adxectivo invariable
ideki abrir verbo
gaixo pobre adxectivo invariable
ondoren entón / despois / logo adverbio
arropak vestidos /
vestimentas /
roupas
substantivo plural:
masculino /
feminino /
feminino
jantzi meter verbo
dela uste du cre que é locución verbal
hobeki mellor adxectivo invariable (grao comparativo)

Otsoa korrika hasten da eta amatxiren etxera iristen da. Amatxi ohean da. Otsoa atea jotzen du eta amatxik galdegiten du etxearen barnetik:

  • Nor da?
  • Txano Gorritxo naiz -erantzuten du otsoak.
  • Ideki atea eta sartu -erraten dio amatxik.

Otsoak etxeko atea idekitzen du, barnera sartzen da eta amatxi gaixoa jaten du.

Ondoren amatxiren arropak jantzen ditu eta ohean sartzen da.

Txano Gorritxo iristen da eta atea jotzen du.

  • Nor da? -galdegiten du otsoak ohetik.
  • Txano Gorritxo naiz.
  • Ideki atea eta sartu -erraten dio otsoak.

Txano Gorritxo barnera sartzen da. Otsoa ikusten du eta amatxi dela uste du. Orduan erraten dio :

  • Amatxi, begiak biziki handiak dituzu!
  • Zu obeki ikusteko! -erraten dio otsoak.
  • Amatxi, belarri handiak dituzu!
  • Zuri hobeki entzuteko!
  • Amatxi, zer hortz handiak!
  • Zu hobeki jateko! -erantzuten dio otsoak.


Tradución do segundo texto: Itzulpena ("Tradución")[editar]

Carrapuchiño vermello [sic] e a súa nai están nunha casa. Un día, a nai di[lle] a Carrapuchiño vermello:

  • Carrapuchiño vermello, hoxe é o aniversario da túa avoa e debes facerlle varios agasallos. Nesa cesta, [eu] puxen ovos, mazás e unha torta. Debes ir directamente, sen te parar durante o camiño.
  • Ben, [miña] nai, farei así -di Carrapuchiño vermello.

E sae da casa.

No camiño, [el] ve moitas flores e pensa: "Estas flores son bonitas. Vounas coller e vou[llas] dar á avoa. [Ela] estará contenta". E [el] recolle as flores.

Entón, o lobo aparece. O lobo é moi malvado.

[El] pregúnta[lle] ó Carrapuchiño vermello:

  • A onde vas [ti] Carrapuchiño vermello?
  • Á casa da miña avoa -respóndelle.
  • Si? E onde vive a [túa] avoa?
  • Aquí mesmiño. Naquela casiña aí abaixo
  • Moi ben -di o lobo.

E métese no bosque.


O lobo comeza a correr e chega á casa da avoa. A avoa está na cama. O lobo peta na porta e a avoa pregunta dende a cama:

  • Quen é?
  • Carrapuchiño vermello -responde o lobo.
  • Abre a porta e entra -dille a avoa.

O lobo abre a porta da casa, entra no interior e come á pobre avoa.

Despois, ponse a roupa da avoa e métese na cama.

Carrapuchiño vermello chega e peta na porta.

  • Quen é? -pregunta o lobo dende a cama.
  • Son Carrapuchiño vermello.
  • Abre a porta e entra -dille o lobo.

Carrapuchiño vermello entra no interior. Ve o lobo e cre que é a avoa. Entón, dille:

  • Avoa, que ollos tan grandes tes!
  • Son para verte mellor! -di o lobo.
  • Avoa, que orellas tan grandes tes!
  • Son para oírte mellor!
  • Avoa, que dentes tan grandes tes!
  • Son para comerte mellor! -respóndelle o lobo.


Despedida[editar]

É a fin.

O certo é que despois deste derradeiro texto rematan os meus cursos de iniciciación e xa que logo é aquí onde rematan os meus coñecementos de euskara. Para continuar, aconséllovos dirixirvos ós manuais extremadamente ben feitos da colección Bakarka. Un gran bravo a aqueles que chegaron ata aquí... :-)

euskara galego categoría gramatical
hau este, esta (relacionado con aquí, acá, acó) demostrativo singular
hori ese, esa (relacionado con alí, alá, aló) demostrativo singular
hura aquel, aquela (relacionado con acolá) demostrativo singular
neska filla [a] substantivo feminino
gizona rapaz [o] substantivo masculino
ni eu pronome persoal
zu ti pronome persoal
hura el/ela pronome persoal
gu nós pronome persoal
zuek vós pronome persoal
haiek eles/elas pronome persoal
naiz [ni] son [eu] verbo conxugado
zara [zu] es [ti] verbo conxugado
da [hura] é [el/ela] verbo conxugado
gara [gu] somos [nós] verbo conxugado
zarete [zuek] sodes [vós] verbo conxugado
dira [haiek] son [eles/elas] verbo conxugado
nor? quen? pronome interrogativo
zer? que? pronome interrogativo
nun? onde? pronome interrogativo
bainan pero, mais conxunción
orduan polo tanto conxunción
eta e conxunción
beti sempre adverbio
hemen aquí adverbio
mendi montaña substantivo feminino
unibertsitate universidade substantivo feminino
alkia cadeira substantivo feminino
gela clase substantivo feminino
hauek estes, estas demostrativo plural
horiek eses, esas demostrativo plural
haiek aqueles, aquelas demostrativo plural
tipi pequeno adxectivo
handi grande adxectivo
egunak días [os] substantivo masculino plural
astelehena luns substantivo masculino
asteartea martes substantivo masculino
asteazkena mércores substantivo masculino
osteguna xoves substantivo masculino
ostirala venres substantivo masculino
larunbata sábado substantivo masculino
igandea domingo substantivo masculino
urtarrila xaneiro substantivo masculino
otsaila febreiro substantivo masculino
martxoa marzo substantivo masculino
apirila abril substantivo masculino
maiatza maio substantivo masculino
ekaina xuño substantivo masculino
uztaila xullo substantivo masculino
agorrila agosto substantivo masculino
iraila setembro substantivo masculino
urria outubro substantivo masculino
azaroa novembro substantivo masculino
abendua decembro substantivo masculino
bat un, unha numeral cardinal
bi dous, dúas numeral cardinal
hiru tres numeral cardinal
lau catro numeral cardinal
bost cinco numeral cardinal
sei seis numeral cardinal
zazpi sete numeral cardinal
zortzi oito numeral cardinal
bederatzi nove numeral cardinal
hamar dez numeral cardinal
hamaika once numeral cardinal
hamabi doce numeral cardinal
hamahiru trece numeral cardinal
hamalau catorce numeral cardinal
hamabost quince numeral cardinal
hamasei dezaseis numeral cardinal
hamazazpi dezasete numeral cardinal
hemezortzi dezaoito numeral cardinal
hemeretzi dezanove numeral cardinal
hogei vinte numeral cardinal
hamar dez numeral cardinal
hogei vinte numeral cardinal
hogei ta hamar trinta numeral cardinal
berrogei corenta numeral cardinal
berrogei ta hamar cincuenta numeral cardinal
hirurogei sesenta numeral cardinal
hirurogei ta hamar setenta numeral cardinal
laurogei oitenta numeral cardinal
laurogei ta hamar noventa numeral cardinal
ehun cen numeral cardinal
berrehun douscentos, duascentas numeral cardinal
hirurehun trescentos, trescentas numeral cardinal
laurehun catrocentos, catrocentas numeral cardinal
bostehun cincocentos, cincocentas numeral cardinal
bostehun quiñentos, quiñentas numeral cardinal
seirehun seiscentos, seiscentas numeral cardinal
zazpirehun setecentos, setecentas numeral cardinal
zortzirehun oitocentos, oitocentas numeral cardinal
bederatzirehun novecentos, novecentas numeral cardinal
mila mil numeral cardinal
tenorea hora substantivo feminino
goiz mañá (parte do día) substantivo feminino
goizeko da mañá locución adxectiva
arratsalde serán substantivo masculino
arratsaldeko do serán locución adxectiva
gau noite substantivo feminino
eguerdi mediodía substantivo masculino
gauerdi medianoite substantivo feminino
Zer ordu da? Que hora é? oración
laurden cuarto numeral partitivo
erdi media numeral partitivo
guti [posposición] menos preposición
nire meu [o], a miña, os meus, as miñas posesivo
zure teu [o], a túa, os teus, as túas posesivo
haren seu [o], a súa, os seus, as súas (del) posesivo
bere seu [o], a súa, os seus, as súas (del, do propio suxeito) posesivo
gure noso [o], a nosa, os nosos, as nosas posesivo
zuen voso [o], a vosa, os vosos, as vosas posesivo
haien seu [o], a súa, os seus, as súas (deles) posesivo
beren seu [o], a súa, os seus, as súas (deles, do propio suxeito) posesivo
burua cabeza [a] substantivo feminino
belahirriak orellas [as] substantivo feminino plural
begiak ollos [os] substantivo masculino plural
ileak cabelos [os] substantivo masculino plural
sudurra nariz [o] substantivo masculino
ahora boca [a] substantivo feminino
eskuak mans [as] substantivo feminino plural
ezker esquerda [a] substantivo feminino
eskuina dereita [a] substantivo feminino
zangoak pernas [as] substantivo feminino plural
oinak pés [os] substantivo masculino plural
besoa brazos [os] substantivo masculino plural
ukondoa cóbado [o] substantivo masculino
ukarai pulso [o] (onde se pon o reloxo de pulseira) substantivo masculino
belaunak xeonllos [os] substantivo masculino plural
ama nai, madre substantivo feminino
aita pai, padre substantivo masculino
aitamak pais [os] substantivo masculino plural
gurasoak pais [os] substantivo masculino plural
anaia irmán substantivo masculino
arreba irmá substantivo feminino
ahizpa irmá (dunha rapaza) substantivo feminino
osaba, otto tío substantivo masculino
izeba tía substantivo feminino
amatxi avoa substantivo feminino
aitatxi avó substantivo masculino
kusiak curmáns [os] substantivo masculino plural
alaba filla substantivo feminino
seme fillo substantivo masculino
semetipi neto substantivo masculino
alabatipi neta substantivo feminino
irakurgaia lectura (o que se le) substantivo feminino
lagun amigo; amiga substantivo e adxectivo
zahar vello (de hai tempo) adxectivo
nahiko de abondo /
suficiente /
bastante /
ben /
moi /
abondo
adverbio /
adverbio (e adxectivo invariable) /
adverbio (e adxectivo invariable) /
adverbio /
adverbio /
adverbio
diferente diferente adxectivo invariable
indar forza substantivo feminino
ordea porén /
pola contra /
polo contrario /
por outro lado /
por outra banda /
en cambio
conector:
locución adverbial
ou conxuntiva
gutxi pouco; pouca adxectivo e adverbio
berriz porén /
pola contra /
polo contrario /
por outro lado /
por outra banda /
en cambio
conector:
locución adverbial
ou conxuntiva
luze longo; longa adxectivo e adverbio
serio serio; seria adxectivo
lotsagabea sarillo /
desvergoñado; desvergoñada /
desvergonzado; desvergonzada /
descarado; descarada /
insolente
substantivo masculino
adxectivo e substantivo /
adxectivo e substantivo /
adxectivo e substantivo /
adxectivo invariable e substantivo
erre fumar verbo
nahi ukan querer verbo (modal)
tabako tabaco substantivo masculino
zigarro pito (de tabaco) /
cigarro
substantivo masculino
galdetu preguntar /
pedir
verbo
ere tamén adverbio
esan dicir verbo
hor adverbio
erosi mercar /
comprar
verbo
diru diñeiro /
cartos
substantivo masculino /
substantivo masculino plural
ezin ukan non poder locución verbal
haserre enfadado; enfadada /
anoxado; anoxada /
furioso; furiosa
adxectivo
bakarrik só ("sen compaña" e "únicamente") adverbio
pakete paquete substantivo masculino
gehiago máis adverbio
balio ukan valer verbo
erantzun responder verbo
beste[a(k)] outro [o] adxectivo (e substantivo)
jenio carácter /
xenio
substantivo masculino
txar mao; má /
malo; mala /
malvado; malvada
adxectivo
honela así adverbio
tori toma exclamación verbal conxugada
bada pois /
entón ("xa que logo")
adverbio
agertu aparecer verbo
tabako-denda estanco substantivo masculino
honek du aurpegia! que espabilado! ["aurpegia" = cara] interxección
berriz de novo /
outra vez
locución adverbial
orain agora adverbio
oso moi adverbio
sua fogo /
lume
substantivo masculino
benetan de verdade locución adverbial
gogora pensar verbo
Txano Gorritxo Carrapuchiño Vermello nome propio
egun batez un día locución substantiva
urtebetetze aniversario (do nacemento) substantivo masculino
opari agasallo substantivo masculino
batzu varios; varias adxectivo
otarre cesto substantivo masculino
arroltza ovo substantivo masculino
sagar mazá substantivo feminino
pastel torta substantivo feminino
gozo doce adxectivo
sartu ukan meter verbo
zuzen-zuzen dereito /
dereitiño ("sen desviarse")
adverbio
bidenabar durante o camiño locución adverbial
gabe sen preposición
horrela así adverbio
bide camiño substantivo masculino
lili flor substantivo feminino
pentsatu pensar verbo
polita bonito; bonita adxectivo
pozik contento; contenta adxectivo
bildu recoller verbo
otso lobo substantivo masculino
egertu aparecer verbo
biziki moi adverbio
gaixto mao; má /
malo; mala /
malvado; malvada
adxectivo
hantxe aquí [mesmiño] adverbio
oihan bosque substantivo masculino
sartu izan entrar [en] /
meterse [en]
verbo
korrika correr verbo
hasi comezar verbo
iritsi chegar verbo
ohe cama substantivo feminino
jo petar verbo
barne interior adxectivo invariable
ideki abrir verbo
gaixo pobre adxectivo invariable
ondoren entón / despois / logo adverbio
arropak vestidos /
vestimentas /
roupas
substantivo plural:
masculino /
feminino /
feminino
jantzi meter verbo
dela uste du cre que é locución verbal
hobeki mellor adxectivo invariable (grao comparativo)